Kendilik Gelişiminde Aynalamanın Rolü

Sağlıklı bir kendilik gelişiminin en kritik unsurlarından biri, Heinz Kohut'un kuramında tanımlanan "aynalama (mirroring)" sürecidir. Aynalama, birincil bağlanma figürünün çocuğun sergilediği olumlu nitelikleri, heyecanları ve başarıları onaylayıp hayranlıkla ona geri yansıtarak geribildirim vermesidir.

Kohut bu anı "annenin gözündeki ışıltı" olarak tanımlar — çocuğun kendi heyecanını ya da başarısını, ebeveynin gözlerindeki bir hayranlık ışıltısında yeniden bulduğu andır. Örneğin bir çocuk çizdiği resmi heyecanla gösterdiğinde, annenin gözlerinde beliren o ışıltı, bir aynalama anıdır.

Çocukların bu sağlıklı narsisistik ihtiyaçları ebeveynler tarafından kronik olarak karşılanmadığında kendilik algısında kırılmalar yaşanır; bu durum yetişkinlikte özsaygının sürekli dalgalanmasına ve dengede kalabilmek için durmaksızın dışarıdan onaylanma arayışına yol açan narsisistik bir kişiliği besler.

Sistemde derin bir utanç duygusu ve narsisistik incinmelere tepki olarak doğan narsisistik öfke (yani incinmeye karşı ortaya çıkan, dışarıdan bakınca orantısız görünebilen bir öfke türü) birikmeye başlar.

Örneğin çocukluğunda başarıları yeterince fark edilmemiş, övülmemiş biri, yetişkinlikte bir işi başarıyla tamamladığında partnerinden ya da yöneticisinden beklediği kadar güçlü bir takdir gelmezse, orantısız bir kırgınlık ya da öfkeyle tepki verebilir.

Dolayısıyla, yetişkinlikte karşılaştığımız ani narsisistik öfke patlamaları veya aşırı duyarlılıklar, aslında çocukluk döneminde aynalanamamış ve onaylanmamış narsisistik gereksinimlerin ve bastırılmış utancın birer yansımasıdır.

Kaynakça

Kohut, H. (1971). The Analysis of the Self: A Systematic Approach to the Psychoanalytic Treatment of Narcissistic Personality Disorders. International Universities Press.

Kohut, H. (1972). Thoughts on Narcissism and Narcissistic Rage. The Psychoanalytic Study of the Child, 27(1), 360–400.

Magnavita, J. J. (2016). Kişilik Kuramları (S. E. Türközü, M. Benveniste ve M. Arık, Çev.). Psikoterapi Enstitüsü Yayınları. (Özgün eser 2002'de yayımlanmıştır)